İşveren açısından bir çalışanın maliyeti, bordrodaki brüt ücretten çok daha fazlasıdır. Bütçe planlaması yapan işletmeler ve maaş pazarlığı yapan çalışanlar için bu farkı bilmek önemlidir.
Toplam maliyet formülü
2026 yılında standart oranlar şöyledir:
- SGK işveren payı: brüt ücretin %20,5'i
- İşsizlik sigortası işveren payı: brüt ücretin %2'si
Toplamda brüt ücretin %22,5'i kadar ek yük doğar. Yani 100 TL brüt ücret ödeyen işveren aslında 122,5 TL harcar.
Maaş seviyelerine göre maliyet tablosu
| Brüt ücret | SGK işveren | İşsizlik | Toplam maliyet | Çalışanın neti |
|---|---|---|---|---|
| 33.030 TL | 6.771 TL | 661 TL | 40.462 TL | 28.076 TL |
| 50.000 TL | 10.250 TL | 1.000 TL | 61.250 TL | 40.208 TL |
| 75.000 TL | 15.375 TL | 1.500 TL | 91.875 TL | 58.556 TL |
| 100.000 TL | 20.500 TL | 2.000 TL | 122.500 TL | 76.904 TL |
| 150.000 TL | 30.750 TL | 3.000 TL | 183.750 TL | 113.599 TL |
Tablodaki net tutarlar Ocak ayı içindir. Kümülatif matrah etkisiyle yıl ilerledikçe net düşer, işveren maliyeti ise sabit kalır.
Dikkat çekici nokta: 100.000 TL brüt ücretli bir çalışan için işveren 122.500 TL öderken, çalışanın eline 76.904 TL geçer. Toplam maliyetin yaklaşık %37'si vergi ve prim olarak devlete gider.
SGK tavanının maliyete etkisi
Brüt ücret 2026 SGK tavanı olan 297.270 TL'yi aştığında, prim hesabı tavan üzerinden yapılır. Bu, yüksek maaşlarda maliyet artışını sınırlar.
Örneğin brüt 400.000 TL ücret ödeyen bir işverenin SGK işveren payı 400.000 × %20,5 = 82.000 TL değil, 297.270 × %20,5 = 60.940 TL olur. Aynı şekilde işsizlik payı da tavan üzerinden hesaplanır.
Teşvikler işveren maliyetini nasıl düşürür?
Beş puanlık indirim
Şartları sağlayan işverenlerde SGK işveren payı %20,5 yerine %15,5 uygulanır. Bu, brüt ücretin %5'i kadar tasarruf sağlar.
Asgari ücretli bir çalışan için: 33.030 × %5 = 1.651,50 TL aylık, yıllık yaklaşık 19.818 TL tasarruf anlamına gelir.
Diğer istihdam teşvikleri
- Genç ve kadın istihdamı teşviki: Belirli koşullarda 18-29 yaş arası gençler ve kadınlar için prim desteği sağlanır.
- Engelli istihdam teşviki: Engelli çalışanların primlerinin bir kısmı Hazine tarafından karşılanır.
- Ar-Ge ve tasarım merkezi teşvikleri: Ar-Ge personelinin gelir vergisi stopajında istisna ve sigorta primi desteği uygulanır.
- Bölgesel yatırım teşvikleri: Belirli illerde sigorta primi işveren payı desteği verilir.
Teşviklerden yararlanabilmek için SGK'ya borcun bulunmaması ve bildirimlerin zamanında yapılması genel şarttır.
Bordroda görünmeyen maliyetler
Gerçek istihdam maliyetini hesaplarken bordronun dışındaki kalemleri de dikkate almak gerekir:
- Kıdem tazminatı karşılığı: Her çalışılan yıl için bir aylık brüt ücret. Muhasebede karşılık ayrılması önerilir; aylık bazda brüt ücretin yaklaşık %8,33'üne denk gelir.
- Yıllık izin karşılığı: Kullanılmayan izinler işten ayrılışta ücrete dönüşür.
- Yemek ve yol: Muafiyet sınırları içinde vergiden istisna olsa da işveren için nakit çıkışıdır.
- Özel sağlık sigortası: Belirli sınırlar dahilinde vergi avantajlıdır.
- İşyeri giderleri: Ekipman, yazılım lisansı, ofis alanı, eğitim.
- İşe alım maliyeti: İlan, danışmanlık, mülakat süreci ve oryantasyon.
Örnek: 60.000 TL brütlü çalışanın yıllık gerçek maliyeti
| Kalem | Aylık | Yıllık |
|---|---|---|
| Brüt ücret | 60.000 TL | 720.000 TL |
| SGK işveren payı | 12.300 TL | 147.600 TL |
| İşsizlik işveren payı | 1.200 TL | 14.400 TL |
| Yemek yardımı | 6.300 TL | 75.600 TL |
| Kıdem karşılığı | 5.000 TL | 60.000 TL |
| Toplam | 84.800 TL | 1.017.600 TL |
Brüt ücretin 1,41 katı bir maliyet ortaya çıkmaktadır. Çalışanın eline yıllık yaklaşık 540.000 TL geçerken, işverenin toplam yükü 1 milyon TL'yi aşmaktadır.
Maaş pazarlığında bu bilgi nasıl kullanılır?
Çalışan tarafında: İşverene toplam maliyetinizi bilmek, zam görüşmelerinde gerçekçi beklenti oluşturmanızı sağlar. 5.000 TL net zam talebi, işverene aylık yaklaşık 9.000-10.000 TL ek maliyet demektir.
İşveren tarafında: Bütçe planlarken brüt ücret üzerinden değil toplam maliyet üzerinden hesap yapmak gerekir. Yan hakların bir kısmı vergi avantajlı olduğu için, aynı bütçeyle çalışana daha fazla değer sunmak mümkün olabilir.
Özet
İşveren maliyeti, brüt ücrete SGK işveren payı (%20,5) ve işsizlik işveren payı (%2) eklenerek bulunur. Standart oranlarda brüt ücretin %22,5'i kadar ek yük doğar. Kıdem karşılığı ve yan haklar dahil edildiğinde gerçek maliyet brüt ücretin 1,35–1,50 katına ulaşır. Teşviklerden yararlanmak bu yükü belirgin şekilde azaltabilir.