"AGİ kaldırıldı mı?" sorusu bordro konuları arasında en çok merak edilenlerden biridir. Kısa cevap: evet, 2022 başında kaldırıldı ve yerine tüm çalışanları kapsayan bir vergi istisnası getirildi.
AGİ neydi?
Asgari Geçim İndirimi, 2008-2021 arasında uygulanan bir vergi indirimiydi. Çalışanın medeni durumu ve çocuk sayısına göre hesaplanır, bordroda ayrı bir satır olarak gösterilir ve net maaşa eklenirdi.
AGİ oranları şöyleydi:
- Çalışanın kendisi için: %50
- Çalışmayan eş için: %10
- İlk iki çocuk için: her biri %7,5
- Üçüncü çocuk için: %10
- Dördüncü ve sonraki çocuklar için: her biri %5
Bu oranlar asgari ücretin yıllık brüt tutarına uygulanır, çıkan sonucun %15'i AGİ tutarını verirdi. Evli, eşi çalışmayan ve üç çocuklu bir çalışan azami orandan yararlanırdı.
2022'de ne değişti?
7349 sayılı Kanun'la 1 Ocak 2022'den itibaren AGİ uygulaması sona erdi. Yerine gelen düzenleme şudur: asgari ücrete isabet eden gelir vergisi ve damga vergisi, tüm çalışanlar için istisnadır.
Yeni sistemin işleyişi:
- Çalışanın brüt ücreti üzerinden normal şekilde gelir vergisi hesaplanır
- Aynı ay için asgari ücretin gelir vergisi hesaplanır
- İkinci tutar birincisinden düşülür
- Kalan tutar ödenecek gelir vergisidir
İki sistemin karşılaştırması
| Özellik | Eski sistem (AGİ) | Yeni sistem (İstisna) |
|---|---|---|
| Medeni durum etkisi | Var | Yok |
| Çocuk sayısı etkisi | Var | Yok |
| Bordroda gösterim | Ayrı satır, nete eklenir | Vergiden düşülür |
| Asgari ücretlinin vergisi | Kısmen ödenir | Sıfır |
| Yüksek ücretliye etki | Sabit tutar | Sabit tutar |
| Damga vergisi | Ödenir | Asgari ücret kadarı istisna |
Kim kazandı, kim kaybetti?
Kazananlar: Bekâr ve çocuksuz çalışanlar en çok fayda görenlerdir. Eski sistemde yalnızca %50 oranından yararlanırken, yeni sistemde asgari ücretin tüm vergisi kadar istisna alırlar.
Görece dezavantajlı olanlar: Evli, eşi çalışmayan ve çok çocuklu çalışanlar eski sistemde azami orandan yararlanıyordu. Yeni sistemde bu ayrım kalktığı için görece kayıpları oldu. Ancak istisna tutarının AGİ'den yüksek olması nedeniyle çoğu durumda mutlak bir kayıp yaşanmadı.
Asgari ücretliler: En net kazançlı grup. 2022 öncesinde asgari ücretli de gelir vergisi öderdi ve yılın ikinci yarısında dilim atlayınca neti düşerdi. Artık asgari ücretten hiç gelir vergisi alınmıyor.
İstisna tutarı yıl içinde değişir mi?
Evet. İstisna, asgari ücretlinin kendi kümülatif matrahına göre hesaplanır. Asgari ücretli bir çalışan da yıl içinde %15 diliminden %20 dilimine geçer.
2026 yılı için asgari ücretin aylık gelir vergisi matrahı 28.075,50 TL'dir. Yıllık kümülatif matrah 336.906 TL'ye ulaşır ve yılın son aylarında 190.000 TL sınırı aşılarak %20 dilimine geçilir. Bu geçiş sonrası istisna tutarı bir miktar artar.
Uygulamada bu, yüksek ücretli çalışanların yıl sonuna doğru net maaşındaki düşüşü çok az da olsa hafifletir.
Engellilik indirimi devam ediyor mu?
Evet. Engellilik indirimi AGİ'den bağımsız bir düzenlemedir ve yürürlüktedir. Engellilik derecesine göre belirlenen aylık tutarlar gelir vergisi matrahından düşülür.
İndirimden yararlanmak için ilgili sağlık kurulu raporuyla vergi dairesine başvurulması gerekir. Birinci derece engelliler için indirim tutarı oldukça yüksektir ve net maaşa belirgin katkı sağlar.
Bordronuzda nasıl görünür?
Yeni sistemde bordroda "Asgari Geçim İndirimi" satırı yer almaz. Bunun yerine gelir vergisi satırında doğrudan istisna düşülmüş net tutar görünür. Bazı işverenler şeffaflık için "Gelir Vergisi İstisnası" şeklinde ayrı bir bilgi satırı ekler.
Hesaplama aracımızın 12 aylık bordro tablosunda istisna sonrası ödenecek gelir vergisi gösterilir; böylece hangi ay ne kadar vergi ödediğinizi net olarak görebilirsiniz.
Özet
AGİ 2022 başında kaldırıldı ve yerine tüm çalışanlar için geçerli olan asgari ücret vergi istisnası geldi. Yeni sistemde medeni durum ve çocuk sayısı dikkate alınmaz; herkes aynı istisnadan yararlanır. Asgari ücretliler artık hiç gelir vergisi ve damga vergisi ödemez. Engellilik indirimi ise ayrı bir düzenleme olarak yürürlükte kalmaya devam eder.